Расія спыніла рух цягнікоў з Фінляндыяй, Латвіяй і Эстоніяй. Чакаць правакацый?

01/07/2026 - 10:35

Талін / Wiki

Урад Расіі з 1 ліпеня 2026 года часова прыпыняе рух праз чыгуначныя пункты пропуску на мяжы з Фінляндыяй, Эстоніяй і Латвіяй. Пра прычыны рашэння не паведамляецца, тэрміны абмежаванняў таксама не называюцца.

Некаторыя ваенныя назіральнікі паспяшаліся растлумачыць такі крок Расіі падрыхтоўкай да ваеннага канфлікту з суседзямі. Еўрарадыё спытала ў ваеннага эксперта, аглядальніка групы "Інфармацыйны супраціў", Аляксандра Каваленкі, ці варта чакаць правакацый і ў якіх выпадках зачыняюць чыгуначны рух паміж краінамі.

— Звычайна такія дзеянні, безумоўна, сведчаць пра тое, што краіна, якая праводзіць падобныя мерапрыемствы, рыхтуецца да пэўных ваенных аперацый. Гэта можа быць звязана з контртэрарыстычнай аперацыяй, перахопам нейкіх злачынцаў або правядзеннем вучэнняў. Гэта значыць, магчымы розныя варыянты.

Але, наколькі вядома, у гэтай зоне, у гэтым рэгіёне ў бліжэйшы час Расія не планавала праводзіць вучэнні, а контртэрарыстычная аперацыя там таксама не аб'яўлялася.

Такім чынам, сапраўды, такія дзеянні могуць выклікаць занепакоенасць, таму што гэта можа быць падрыхтоўка да пэўнай аперацыі. Хаця варта адзначыць, што Расія такім чынам таксама можа залякваць і правакаваць Еўрапейскі саюз і краіны НАТА, дэманстратыўна робячы такія крокі для таго, каб выклікаць панічныя настроі і занепакоенасць, — сцвярджае Каваленка.

Атрымліваецца, Расія пайшла на ўсвядомленае эскаліраванне сітуацыі? Навошта?

— Само па сабе гэта не столькі дыпламатыя, колькі палітыка шантажу, якая якраз уласціва Расіі, — нагадвае эксперт.

— Яна вельмі часта выкарыстоўвае такія метады, каб прыцягваць да сябе ўвагу і прымушаць іншыя краіны весці з ёй дыялог.

Але тут трэба разумець, што сам Пуцін і яго акружэнне ўжо, па большасці прыкмет, прынялі для сябе рашэнне пашыраць далейшы канфлікт з Украінай на новы тэатр ваенных дзеянняў. І гэтым новым тэатрам ваенных дзеянняў будзе не столькі нейкі новы ўчастак на тэрыторыі Украіны, колькі адна з новых краін. І гэта можа быць менавіта краіна Еўрапейскага саюза, — прадказвае Каваленка.

Якая краіна ў першую чаргу знаходзіцца пад пагрозай?

— Калі разглядаць у цэлым краіны, якія знаходзяцца ў зоне рызыкі, можна сказаць, што Эстонія найбольш знаходзіцца ў чырвонай зоне.

З Фінляндыяй сітуацыя не такая простая, таму што Фінляндыя — гэта не тая краіна, дзе можна вельмі хутка захапіць вялікія тэрыторыі і выкарыстоўваць гэта як элемент шантажу і ціску на Брусель.

Што тычыцца Літвы і Латвіі — тут шмат залежыць ад размяшчэння кантынгенту на тэрыторыі Беларусі.

Незаўважна размясціць такі кантынгент немагчыма, таму, калі гэта пачне адбывацца, то і Украіна будзе насцярожы, і НАТА будзе знаходзіцца ў стане баявой гатоўнасці. А для такіх аперацый вельмі важны прынцып нечаканасці.

Менавіта Эстонія падвяргаецца найбольшай пагрозе. Амаль уся ўсходняя мяжа Эстоніі — гэта мяжа з Расіяй. Гэта напрамак на Тарту, напрамак на Нарву. І хаця, здаецца, што ў раёне Нарвы і Іванграда Эстонію і Расію аддзяляе рака, але ў выпадку правядзення агульнавойсковай наступальнай аперацыі з прымяненнем усіх відаў інжынернай і баявой тэхнікі — як сухапутнай, так і паветранай — гэта нічога не азначае.

Таксама ў Эстоніі незабяспечаным застаецца паўночнае ўзбярэжжа, дзе магчыма правядзенне высадкі вялікай групы войскаў.

Таму, на жаль, менавіта краінам Балтыі, асабліва Эстоніі, трэба быць максімальна ўважлівымі.

А ў цэлым такія дзеянні сапраўды павінны выклікаць занепакоенасць — гэта безумоўна, — падкрэслівае эксперт.

Ці ёсць у Расіі цяпер рэсурсы на новы фронт?

— Для Расіі зараз пачынаць такую аперацыю было б фактычна суіцыдальным крокам. Такая аперацыя мела б большы эфект, калі б яна пачыналася толькі пасля правядзення агульнай мабілізацыі.

Паслядоўнасць па логіцы павінна быць такой: спачатку выбары [у Думу, якія павінны адбыцца восенню. — Еўрарадыё], затым пачатак агульнай мабілізацыі. Першы набор можа заняць да месяца, толькі пасля гэтага можна было б пачынаць такую аперацыю, каб заўсёды існаваў людскі рэзерв.

Нават калі гэты рэзерв быў бы непадрыхтаваным, нават калі людзі не прайшлі б базавую агульнавойсковую падрыхтоўку, галоўнае — каб проста меўся дастатковы чалавечы рэсурс для правядзення такіх аперацый, — сцвярджае Аляксандр Каваленка.