Рост цэн і банкруцтвы. Як удары па хабах Wildberries уплываюць на эканоміку Беларусі

Украінскія вайскоўцы ўзмацняюць эканамічны ціск на Расію. Не паспелі дагарэць расійскія нафтаперапрацоўчыя заводы, як запалалі ў Катоўску, Электрасталі і Каледзіне лагістычныя цэнтры Wildberries — найбуйнейшай гандлёвай кампаніі Расіі. Якая ўжо даўно прысутнічае і на рынку Беларусі. 

Эканамічныя аглядальнікі Андрэй Махоўскі і Вольга Лойка расказалі Еўрарадыё, як дальнабойныя санкцыі Украіны паўплываюць на беларускую эканоміку, як гэта адаб’ецца на бізнесе і коштах тавараў.

Маштаб страт і новая рэальнасць для бізнесу

На гэты момант украінцы пашкодзілі каля 7% гандлёвых плошчаў Wildberries. Аднак пацярпелыя аб’екты ў Электрасталі і Тамбоўскай вобласці з’яўляліся ключавымі размеркавальнымі вузламі. Таму дэ-факта лагістычныя магчымасці кампаніі скараціліся на 10–15%.

Эканамічны аглядальнік выдання “Беларусы і рынак” Андрэй Махоўскі лічыць, што пакуль гэта не стварае катастрофы для карпарацыі. Але сітуацыя можа хутка змяніцца.

“Wildberries — карпарацыя багатая. Два ўдары яна вытрымае. Але калі атакі на яе лагістычныя магчымасці стануць сістэмнымі, як удары па расійскіх НПЗ, гэта будзе мець велізарнае макраэканамічнае значэнне”, — папярэджвае Махоўскі.

Ён дадае, што адлік “крытычнай масы” страт пачнецца пасля вываду са строю 20–25% магутнасцей. Гэта прывядзе да якасных змен ва ўсёй эканоміцы.

Эканамічная аглядальніца Вольга Лойка на стрыме Еўрарадыё звяртае ўвагу, што пад ударам апынулася сама бізнес-мадэль, якая раней лічылася бяспечнай і зручнай. І “Вайлдберыз” ужо абнавілі аферту, прызнаўшы атакі дронаў форс-мажорам. Што здымае з кампаніі адказнасць за страчаны тавар.

“Гэта, вядома ж, праблема не адной канкрэтнай кампаніі — гэта ўдар па ўсёй мадэлі расійскага рытэйлу. Прычым не толькі рытэйлу, а яшчэ і банкаўскага сектара, і страхавых арганізацый. Знішчэнне часткі інфраструктуры можа запусціць ланцуговую рэакцыю, калі праблемы аднаго буйнога маркетплэйса пачынаюць біць па тысячах малых бізнесаў”, — падкрэслівае Лойка.

Лёс прыватнага бізнесу і сацыяльныя наступствы

Для дробных прадпрымальнікаў, якія прадавалі свае тавары праз маркетплэйсы, сітуацыя выглядае драматычна. Гаворка ідзе пра патэнцыйнае разарэнне тысяч прадаўцоў, якія застануцца без тавару, без кампенсацый і з крэдытнымі абавязальніцтвамі перад банкамі.

Вольга Лойка адзначае і кадравую праблему: праца на складах становіцца небяспечнай, што прывядзе да дэфіцыту працоўнай сілы або рэзкага росту выдаткаў на зарплаты.

“Цяпер вы можаце наняць чалавека за адну суму, а ён кажа:  «Хлопцы, у вас там наогул беспілотнікі на галаву падаюць. Фактычна гэта ў мяне ваенны кантракт — я апынуўся на вайне, толькі без усіх ваенных даплат»”, — каментуе экспертка.

Звычайныя пакупнікі сутыкнуцца з двума асноўнымі наступствамі: ростам цэн і дэфіцытам. Перабудова лагістычных ланцужкоў запатрабуе дадатковых выдаткаў, якія будуць закладзены ў кошт тавару. 

Акрамя таго, удары па складах адбываюцца на фоне росту тарыфаў транспартных кампаній праз падаражанне паліва.

Андрэй Махоўскі мяркуе, што мы можам стаць сведкамі рэнесансу традыцыйных гандлёвых цэнтраў, паколькі электронны гандаль губляе свае галоўныя перавагі — нізкую цану і надзейнасць дастаўкі.

У той жа час Вольга Лойка скептычна ставіцца да хуткай змены спажывецкіх звычак, бо шопінг у смартфоне для многіх стаў занадта зручным, каб так лёгка ад яго адмовіцца.

Удары па “Вайлдберыз” — гэта шанс ці страта для Беларусі?

Для айчыннага рынку сітуацыя выглядае дваістай. “Вайлдберыз” і “Азон” займаюць амаль 50% электроннага гандлю Беларусі. На WB прыпадае трэцяя частка ўсіх продажаў беларускіх тавараў праз маркетплэйсы — а гэта ў мінулым годзе каля 4 млрд рублёў.

Андрэй Махоўскі бачыць у крызісе расійскіх гігантаў магчымасць для беларускага бізнесу:

“Калі гэта трошкі знізіць манаполію класіфайдаў, манаполію расійскіх кампаній на беларускім рынку — ад гэтага будзе толькі добра. Беларускія кампаніі змогуць вярнуць сабе долю рынку, якую раней згубілі. Я лічу, што гэта будзе добра”, — сцвярджае аглядальнік

Аднак Махоўскі папярэджвае, што “Вайлдберыз” быў ключавым каналам для экспарту беларускіх тавараў у іншыя краіны СНД, і гэты напрамак можа моцна пацярпець.

Вольга Лойка адносна здольнасці беларускіх дзяржаўных структур (напрыклад, Белпошты) замяніць расійскія пляцоўкі настроена песімістычна: 

“Беларусы ўжо спрабавалі, казалі: «Слухай, навошта нам Wildberries, у нас наогул Белпошта ёсць, мы зараз зробім свой маркетплэйс». Ну, гэта так не працуе. Замяніць адно на другое не атрымліваецца”.

Удары па лагістыцы — гэта, па словах Махоўскага, тромбы ў крыві эканомікі. Яны запавольваюць усе працэсы, павялічваюць выдаткі і ставяць пад пагрозу існаванне тысяч прыватных прадпрыемстваў як у Расіі, так і ў Беларусі.