Беларус стварыў вядомы шпіёнскі сэрвіс і стаў зяцем найбліжэйшага паплечніка Лукашэнкі

Зяць Віктара Шэймана (найбліжэйшага паплечніка Лукашэнкі) Андрэй Шымановіч мае дачыненне да стварэння вядомага шпіёнскага сэрвісу. Гэта высветлілі журналісты-расследвальнікі выдання "Бюро".

Шымановічу 39 гадоў. З адзінай дачкой Шэймана Вольгай ён пабраўся ў 2016-м, але да таго паспеў засвяціцца ў міжнародным скандале. 

У 2011 годзе ён прэзентаваў сэрвіс mSpy, які праз два гады меў ужо мільён карыстальнікаў. Праграма дазваляла дыстанцыйна сачыць за чужым тэлефонам, планшэтам або камп’ютарам: чытаць паведамленні, адсочваць геалакацыю, праглядаць фатаграфіі, актыўнасць у сацсетках, гісторыю званкоў і пошуку. Сэрвіс працаваў у нябачным рэжыме, таму чалавек мог нават не ведаць, што за ім назіралі. Шымановіч казаў, што праграма створаная для бацькоўскага кантролю. Аднак вельмі хутка яго сталі выкарыстоўваць уладальнікі бізнесаў для назірання за супрацоўнікамі, а раўнівыя партнёры – для віжавання за сваімі парамі.

Аднак сэрвіс дапусціў уцечку даных кліентаў: у 2015-м уцечка закранула даныя 400 тысяч чалавек, у 2018-м — каля 2 мільёнаў запісаў, у 2024-м — каля мільёна.

Тым часам Шымановіч у 2015-м заснаваў венчурны фонд WeRocks з офісамі ў Лондане і Крэмніевай даліне. Ён мае дачыненне да шэрагу падобных жа праграмаў, якія збіраюць даныя. Напрыклад, Bluesmart – тэхналогія, якая дапамагала падарожнікам адсочваць перамяшчэнне багажу. GeoZilla — праграма, якая дазваляла вызначаць лакацыю тэлефона. HelpCrunсh — інструмент для сайтаў, які збіраў даныя пра паводзіны карыстальнікаў. Placemeter — сэрвіс, які падключаўся да вулічных камер відэаназірання і аналізаваў перамяшчэнні мінакоў, каб ацаніць праходнасць лакацый, адсачыць пікавыя гадзіны і зразумець, якія вітрыны прыцягнулі болей увагі.

У 2018-м Шымановіч адкрыў у Беларусі кампанію Mobyrix, якая занялася распрацоўкай мабільных дадаткаў. А паралельна з ёй была адкрытая літоўская фірма Appvillis. Як сцвярджае "Бюро", кампаніі працуюць у звязцы: беларуская Mobyrix адказвае за распрацоўку дадаткаў, а літоўская Appvillis іх публікуе і манетызуе. Пры гэтым у беларускай кампаніі працаўладкаваныя 28 чалавек, а ў літоўскай усяго адзін – Андрэй Шымановіч.

У гэтым расследвальнікі бачаць спробу зрабіць імідж кампаніі больш надзейным для міжнародных партнёраў: еўрапейская "прапіска" больш выгадная для фірмы, чым беларуская.

У 2023 годзе Шымановіч атрымаў дазвол на жыхарства ў Літве як стартапер, а ў 2025-м падоўжыў дакумент. На момант атрымання ДНЖ Шымановіч, як мяркуе "Бюро", ужо развёўся з Вольгай Шэйман. Аднак падчас рэгістрацыі бізнесу ў Літве ў 2018 годзе ён яшчэ дакладна быў членам сям’і Шэймана.