Долар зараз — ненадзейнае ашчаджанне. У што ўкласціся беларусам, каб не змарнаваць грошы

Ашчаджаць грошы ў доларах на дадзены момант нявыгадна ў Беларусі. 

Выданне MyFin пераказала гісторыю невядомага беларуса, які ўвесь 2025 год старанна набываў долары — і ў выніку страціў на розніцы курсаў 1550 рублёў.

Ці адкаціцца назад сітуацыя з курсам долара ў бягучым годзе? Што на гэта здольна паўплываць? І ў чым сёння надзейна ашчаджаць грошы, жывучы ў Беларусі? На гэтыя пытанні Еўрарадыё адказалі эканамісты Анастасія Лузгіна і Уладзімір Кавалкін, стваральнік праекта "Кошт урада".  

Дынаміка валюты зараз цалкам непрадказальная

Эксперты сышліся ў меркаванні, што ёсць верагоднасць вяртання курса долара вышэйшага за тры рублі цягам гэтага года.

Анастасія Лузгіна кажа, што гэта можа адбыцца да канца года.

“У апошні час я бачу даволі незвычайны перыяд, калі беларускі рубель умацоўваецца адносна долара, і гэта сапраўды выглядае як нетыповая сітуацыя, калі глядзець на апошнія дзесяць гадоў. 

Але пры гэтым я разумею, што цяпер курс фарміруецца рынкавым чынам, а не жорстка рэгулюецца, як гэта было раней. Таму ваганні ў абодва бакі — гэта нармальная з’ява. Я дапускаю, што ўжо ў бліжэйшыя месяцы або да канца года курс можа пайсці ў іншы бок, і долар зноў пачне даражэць адносна беларускага рубля”, — разважае эканамістка.

Уладзімір Кавалкін таксама не выключае, што долар зноў пачне даражэць адносна беларускага рубля. 

“Я бачу, што ў мінулым годзе склалася даволі ўнікальная сітуацыя, калі чалавек мог купляць долары і ў выніку застацца ў мінусе, і гэта сапраўды нехарактэрна для звычайнага ўспрымання валюты як сродку зберажэння. 

Але я разумею, што гэта было выклікана знешнімі фактарамі, і таму такая сітуацыя не абавязкова будзе працягвацца. Я дапускаю, што пры пэўных умовах курс можа вярнуцца да больш высокіх значэнняў, у тым ліку да ўзроўню каля трох рублёў за долар ці нават вышэйшага, але гэта залежыць не столькі ад унутранай эканомікі, колькі ад знешніх падзей”, — падкрэслівае эксперт

Стан расійскага рубля і блакіроўка Армузскага праліва

На сітуацыю з валютамі ўплывае цэлы шэраг фактараў, але галоўны з іх — сітуацыя з расійскім рублём, ад якога моцна залежыць беларускі.

“Калі расійскі рубель будзе слабнуць, то я чакаю, што беларускі рубель таксама пачне зніжацца адносна долара, — кажа Лузгіна. — Акрамя таго, я ўлічваю такі фактар, як цэны на нафту, бо яны падтрымліваюць расійскую валюту, і адпаведна ўплываюць і на беларускую”. 

Важную ролю адыгрываюць і геапалітычныя падзеі, напрыклад, канфлікты на Блізкім Усходзе і атакі ўкраінскіх дронаў на расійскія нафтаперапрацоўчыя заводы.

“А таксама агульная сітуацыя на міжнародным валютным рынку. Я таксама звяртаю ўвагу на эканамічную палітыку, напрыклад, на тое, ці будзе адноўлена бюджэтнае правіла ў Расіі, бо гэта можа павялічыць попыт на замежную валюту і аслабіць рубель”, — кажа даследчыца.

Кавалкін раздзяляе пазіцыю Лузгіной, дадаючы, што на валацільнасць валюты ў кароткай перспектыве ўплывае геапалітычны фактар. 

“У тым ліку вайна, сітуацыя вакол Ірана і блакіроўка Армузскага праліва, якая ўплывае на цэны на нафту. Калі, напрыклад, будуць змены ў гэтых канфліктах або адкрыецца важны транспартны маршрут цягам наступных месяцаў, гэта можа прывесці да аслаблення расійскага рубля, і я чакаю, што беларускі рубель пойдзе за ім”, — падкрэсліў суразмоўца.

Набываем золата, укладваемся ў здароўе і адукацыю

У пытанні эфектыўнага ашчаджання грошай эксперты сыходзяцца ў тым, што не варта давяраць толькі адной валюце. 

“Проста трымаць грошы ў доларах, асабліва наяўнымі — гэта не найлепшая стратэгія, бо нават долар падвяргаецца інфляцыі і паступова абясцэньваецца. 

Банкаўскія дэпазіты ў замежнай валюце таксама не выглядаюць вельмі прывабна, бо працэнтныя стаўкі па іх невысокія і могуць не пакрываць інфляцыю. 

Таму я бачу найбольш разумным падыходам дыверсіфікацыю, калі размяркоўваюцца зберажэнні паміж рознымі валютамі — частка ў доларах, частка ў еўра і частка ў беларускіх рублях”, — кажа Лузгіна.

Эканамістка зазначае, што беларускія банкі заахвочваюць людзей класці грошы на дэпазіты ў рублях па высокай стаўцы — 10–15%. 

“Гэта дазваляе не толькі захаваць, але і крыху павялічыць сродкі. Пры гэтым я разумею, што дэпазіты — гэта хутчэй пра захаванне грошай, а не пра атрыманне прыбытку. 

Таксама варта думаць пра тое, на які час кладуцца грошы. Калі дэпазіт кладзецца на год — гэта аглядальная перспектыва, і пры рэзкіх зменах грошы можна даволі хутка зняць з рахунку. А вось дэпазіты на 2–3 гады могуць несці шмат рызык”, — разважае суразмоўніца.

У якасці альтэрнатывы можна ўкласціся зараз у набыццё каштоўных металаў. Напрыклад, золата, кажа Уладзімір Кавалкін.

“Я бачу, што яно застаецца запатрабаваным і можа даражэць у нестабільнай сітуацыі ў свеце. Яго можна набыць у выглядзе зліткаў і пры неабходнасці прадаць”.

Пры гэтым эксперт дадае, што працоўнай стратэгіяй могуць стаць інвестыцыі ва ўласную адукацыю.

“Сёння найбольш перспектыўна ўкладваць грошы ў адукацыю, якая не залежыць ад беларускага ці расійскага рынку. Трэба абіраць такія напрамкі, якія даюць магчымасць працаваць на глабальным узроўні і не быць прывязаным да адной краіны або рэгіёна.

Асабліва запатрабаванымі застаюцца крэатыўныя і IT-прафесіі, бо яны дазваляюць выходзіць на міжнародныя рынкі і заставацца канкурэнтаздольным.

Таксама ўстойліва выглядае праца медыка, якая не страціць сваёй каштоўнасці нават з развіццём тэхналогій, паколькі людзі ў складаных сітуацыях працягваюць давяраць іншым людзям, а не толькі тэхніцы. Пры гэтым трэба ўлічваць, што для рэалізацыі ў гэтай сферы на высокім узроўні можа спатрэбіцца пераезд у іншую краіну”.

Важным эксперт лічыць укладвацца і ва ўласнае здароўе.

“Яно дазволіць вам даўжэй заставацца актыўным, працаваць і зарабляць”, — падсумоўвае Кавалкін.