Экс-палітвязню з каманды Ціханоўскага адмовілі ў міжнароднай абароне ў Польшчы

Экс-палітвязень Андрэй Новікаў, адзін з даўніх паплечнікаў Сяргея Ціханоўскага, аказаўся ў прававым вакууме. Ён мае расійскі пашпарт, але не можа паехаць ні ў Беларусь, ні ў Расію. А польскія органы двойчы адмовілі яму ў міжнароднай абароне, піша выданне "Зеркало".

Андрэю Новікаву 55 гадоў. Ён нарадзіўся на Віцебшчыне, але пасля школы паехаў у Расію, дзе атрымаў расійскі пашпарт. Жыў на Далёкім Усходзе, служыў у міліцыі, мае званне падпалкоўніка ў адстаўцы. У 2013 годзе мужчына вярнуўся на радзіму, пасяліўся ў Пастаўскім раёне, заняўся сельскай гаспадаркай.

У 2020 годзе Новікаў далучыўся да каманды Ціханоўскага, нейкі час быў валанцёрам ініцыятыўнай групы Святланы Ціханоўскай, кансультаваў па пытаннях бяспекі. 6 чэрвеня 2020 года Новікава затрымалі. Ён правёў паўгода ў СІЗА на Валадарцы, потым яго вывезлі ў Расію і забаранілі ўезд у Беларусь на 10 гадоў.

Новікаў выехаў у Польшчу. А ў красавіку 2021-га таемна вярнуўся ў Беларусь, каб дапамагчы сям'і. Яго зноў затрымалі, прысудзілі два з паловай гады калоніі. Мужчына выйшаў на волю 31 кастрычніка 2022-га, і яго адразу дэпартавалі ў Расію.

Новікаў кажа, што пасля асабістай перапіскі з амбасадай і консулам Польшча дала ўсёй сям'і гуманітарныя візы. У 2023 годзе экс-палітвязень прыехаў у Варшаву і вярнуўся на ранейшае месца працы ў транспартнай кампаніі.

У лістападзе таго ж года Новікаў звярнуўся па міжнародную абарону ў Польшчы. Кажа, што сам сабраў усе дакументы: "Усё, што ёсць: прысуды, даведкі аб вызваленні, жоўтыя біркі, імёны, прозвішчы, яўкі ўсіх, хто там здзекаваўся з мяне, пачынаючы з СІЗА Валадарка, Віцебскага СІЗА, ПК-2".

Мужчына кажа, што ў Беларусь вярнуцца не можа, бо знаходзіцца ў вышуку. Журналісты не знайшлі на сайтах расійскага і беларускага МУС адкрытай інфармацыі пра вышук Андрэя Новікава. Але гэта не азначае, што яго не шукаюць. Паводле Новікава, з ім спрабавалі звязацца прадстаўнікі РАУС Віцебскага раёна: пакідалі позвы яго родным і знаёмым.

У чэрвені 2025 года Новікаў атрымаў пастанову польскага ўпраўлення па справах замежнікаў — адмова ў абароне. Ён падаў апеляцыю ў Раду па справах уцекачоў — і 12 траўня 2026 года  атрымаў другую адмову. Польскія чыноўнікі заявілі, што ён грамадзянін Расіі, а ў Расіі не пераследуюць сваіх грамадзян за ўдзел у беларускіх пратэстах, калі гэта не звязана з вайной ва Украіне. Чыноўнікі спаслаліся на тое, што пасля вызвалення з беларускай калоніі ў 2022 годзе Новікаў "без праблем атрымаў расійскі замежны пашпарт, пасля чаго прыехаў у Польшчу".

Таксама чыноўнікі заявілі, што Новікаў "не падаў пераканаўчых довадаў сваёй актыўнай палітычнай дзейнасці". Адпраўка на вайну ва Украіне, на думку польскіх чыноўнікаў, Новікаву таксама не пагражае, бо "ўдзел у баявых дзеяннях прымаюць кантрактнікі і мабілізаваныя, а заяўнік не падпісваў кантракт з расійскім войскам".

Таксама ў рашэнні гаворыцца, што Новікаў звярнуўся па міжнародную абарону не адразу пасля прыбыцця ў Польшчу, а праз значны час, хаця знаходзіўся ў краіне раней. На думку Рады па справах уцекачоў, "заяўнік выкарыстаў сітуацыю ў краіне паходжання для легалізацыі знаходжання ў Польшчы з эканамічных прычын".

Новікаў кажа, што жонка і дачка — грамадзянкі Беларусі, у Расію ехаць яны катэгарычна адмаўляюцца. Сам ён юрыдычна грамадзянін Расіі, у Беларусь яму ўезд забаронены. А ў РФ яму пагражае пераслед за антываенныя рэпосты і выказванні.

Цяпер у яго ёсць 30 дзён, каб пакінуць Польшчу, альбо ён можа звярнуцца ў адміністрацыйны суд. Мужчына плануе дамагацца перагляду рашэння.

Прадстаўніца Аб'яднанага пераходнага кабінета па сацыяльнай палітыцы Вольга Зазулінская ў гутарцы з журналістамі "Зеркала" сказала, што ведае пра сітуацыю Новікава. Паводле яе, яны накіравалі запыт адвакату Андрэя, каб удакладніць дэталі сітуацыі і магчымыя далейшыя крокі, але пакуль не атрымалі адказу.