Хантавірус: што важна ведаць беларусам, каб не заразіцца

У Еўропе зафіксавана ўспышка хантавіруса, або "мышынай ліхаманкі". Яна пачалася ў красавіку 2026 года на круізным лайнеры MV Hondius. Для Беларусі яна не надта небяспечная, але важна ведаць і разумець некалькі момантаў. Пра гэта пішуць "Белыя халаты".

Прамая рызыка для Беларусі выглядае вельмі нізкай, калі сярод пасажыраў і кантактаў няма людзей, якія паехалі ў нашу краіну або кантактавалі з беларускімі грамадзянамі.

Нават калі такі чалавек з’явіцца, небяспека будзе датычыцца найперш блізкіх кантактаў і медыкаў, а не насельніцтва ў цэлым.

У Беларусі хантавірус рэгіструецца штогод. Пра гэта гаворыцца ў працы па ідэнтыфікацыі артахантавірусаў, упершыню выяўленых на нашай тэрыторыі.

Пры гэтым для Беларусі рэальная праблема — гэта дача, хлеў, падвал, садовы домік, лясная зона і грызуны.

Яны з’яўляюцца хранічнымі носьбітамі хантавірусаў, а чалавек найчасцей заражаецца паветрана-пылавым шляхам, калі ўдыхае вірус разам з высахлымі выдзяленнямі заражаных жывёл.

Паводле даных вучэбна-метадычнага матэрыялу БДМУ, на гэты шлях прыпадае каля 90% заражэнняў. Для інфікавання можа быць дастаткова 5 хвілін знаходжання ў памяшканні, дзе былі заражаныя жывёлы.

Асноўная рызыка прыпадае на лета і восень, пік захворванняў — канец верасня, кастрычнік і лістапад. У апошнія гады спарадычныя выпадкі сустракаюцца часцей, чым групавыя: людзі ездзяць на ўчасткі, працуюць у садзе, разбіраюць старыя памяшканні, кантактуюць з пылам і месцамі, дзе маглі жыць мышы.

У Беларусі часцей хварэюць людзі ва ўзросце ад 20 да 50 гадоў. Мужчыны складаюць 70–90% захварэлых.

Сярод пацыентаў з гемарагічнай ліхаманкай з нырачным сіндромам каля 70% — гэта гарадскія жыхары, якія перад захворваннем адзначалі працяглае або кароткачасовае знаходжанне ў сельскай мясцовасці ці на дачных участках.

Заражэнне падчас работ на садова-агародных і прысядзібных участках займае значную долю — каля 75%.

Як зразумець, што патрэбная медыцынская дапамога

Пасля магчымага кантакту з месцамі, дзе былі грызуны, трывожнымі сімптомамі могуць быць высокая тэмпература, моцная слабасць, боль у мышцах, галаўны боль, боль у паясніцы або жываце, млоснасць, ваніты, памяншэнне колькасці мачы, прыкметы крывацёкаў, дыхавіца.

Асаблівую ўвагу трэба звярнуць на нарастаючую дыхальную недастатковасць. Раннія сімптомы выглядаюць як стомленасць, ліхаманка і мышачны боль. У часткі пацыентаў бываюць галаўны боль, галавакружэнне, дрыжыкі і страўнікава-кішачныя сімптомы.

Пасля ўборкі на дачы такія сімптомы нельга спісваць толькі на тое, што "прадзьмула" або "перапрацаваў". Гэта той выпадак, калі ўрачу трэба проста сказаць: былі ў дачным доме, бачылі сляды мышэй, прыбіралі пыл, працавалі ў хляве, начавалі ў вёсцы.

Прафілактыка

Галоўная прафілактыка ў Беларусі — не даваць грызунам жыць побач з чалавекам, захоўваць прадукты ў закрытай тары, закрываць шчыліны, прыбіраць смецце, не ўздымаць сухі пыл у памяшканнях са слядамі мышэй.

Перад уборкай старога дачнага доміка або хлява памяшканне лепш праветрыць. Сляды грызуноў трэба не падмятаць, а змочваць дэзінфікуючым растворам і прыбіраць у пальчатках. Для абароны ад пылу варта выкарыстоўваць маску.