“Праз 4 гады я навучыўся яе не заўважаць”. Маналогі беларусаў пра вайну ва Украіне

Аляксандр Лукашэнка зноў загаварыў пра магчымасць вайны. Гэта адбылося падчас назірання за сумеснымі з Расіяй ядзернымі вучэннямі, якія праводзіліся ў Асіповіцкім раёне.

“Таму калі і будзем мы ўцягнуты ў вайну, у тым ліку супраць Украіны, толькі ў адным выпадку гэта будзе — калі яны здзейсняць супраць нас агрэсію. Мы ўцягвацца ў вайну ва Украіне не збіраемся. У гэтым няма ніякай неабходнасці. Ні грамадзянскай, ні вайсковай”, — заявіў палітык.

Журналіст Еўрарадыё паразмаўляў з беларусамі, якія застаюцца на Радзіме, пра тое, ці даходзяць да іх навіны пра вайну і як яны на іх рэагуюць.

У мэтах бяспекі асабістыя даныя суразмоўцаў зменены.

Святлана, пенсіянерка (працуе ў школе). Жыве ў Мінскай вобласці

— Я тэлебачанне не гляджу. Што ўбачу ў YouTube ці TikTok, тое і ведаю. У нас зараз экзамены ў школе, апошнія званкі — увесь час няма калі. Прайшлі экзамены, хутка трэба будзе займацца дзіцячымі лагерамі.

Я гляджу пазітыўныя відэа: як спяваюць дзеці, танчаць. І паменей гляджу разбураных інтэрнатаў. І лічу, што і расіянам, і ўкраінцам час адумацца. Не будзе [у вайне] пераможцаў.

Увогуле ў маім асяроддзі ніхто гэтую тэму [вайны] не падымае і не абмяркоўвае. Усе спадзяюцца, што нашы ўлады першымі не пачнуць. Хоць вельмі баяцца, што на нас нехта можа напасці.

Вадзім, распрацоўшчык у сферы геймдэва. Жыве ў Мінску

— За 4 гады вайны я навучыўся яе не заўважаць.

Не таму, што мая хата з краю — мне вельмі шкада ўсіх, чые дамы і жыцці руйнуюцца праз палітычныя гульні. Я адназначна на баку Украіны, але, як бы цынічна гэта ні гучала, пакуль мяне гэта наўпрост не закранае, я спрабую жыць адпаведна. Я не чытаю ніякіх навін, не гляджу тэлевізар, не сяджу ў пабліках — за першы год вайны я ад усяго гэтага занадта стаміўся.

А пра важныя рэчы, якія адбываюцца ў свеце, я даведваюся ад сяброў. Таму для дзяржаўнай прапаганды я недасяжны. І пра тое, што гэтую тэму актыўна прасоўваюць у нашым грамадстве, чую ўпершыню.

Маё асяроддзе прыкладна ў такіх жа вайбах жыве. Усе стаміліся і ад вайны, і ад навін пра яе. Усіх раздражняюць звязаныя з ёй абмежаванні: санкцыі, абмежаванні на паездкі і г. д. Усе чакаюць яе заканчэння.

На жаль, любога заканчэння.

Аляўціна, супрацоўніца прыватнай будаўнічай арганізацыі. Жыве ў Мінску

— Я вельмі шмат працую. Выходжу на працу ў выхадныя, у тым ліку ў суботу, часам і ў нядзелю.

Мне няма калі думаць пра гэтыя падзеі, тэлебачанне амаль не гляджу. Паспяваю толькі TikTok паглядзець, як і большасць моладзі ў нашай краіне. Вось апошнім часам цікавілася канцэртам Макса Каржа [у Румыніі].

А выказванне Лукашэнкі [наконт вайны] я чула. Гэта нібыта ўсяляе невялікі страх, але стараюся пра гэта не думаць. Думаю пра ўсё пазітыўнае.

На працы практычна не абмяркоўваем гэтую тэму, як і тэму палітыкі. І са сваімі сяброўкамі я амаль не магу абмяркоўваць гэтую тэму, бо большасць [маіх знаёмых] гэтага [вайны, што адбываецца] нават не прызнае і не разумее. Вось, напрыклад, у мяне ёсць універсітэцкая сяброўка, яна падтрымлівае гэтую палітыку, але стараецца пра гэта нічога не казаць. Сёння, напрыклад, на працы сказалі, што вось зноў Кіеў бамбілі — на гэтым усё [абмеркаванне] і скончылася.

Я лічу, што трэба спыніцца і адной краіне, і другой, бо гэта забівае простых людзей. І я заўсёды, калі бачу, што або Расію бамбяць, або Кіеў бамбяць, заўсёды перажываю за простых людзей.

Юліян, пенсіянер. Жыве ў Гомельскай вобласці

— Часта няма жадання глядзець забаўляльныя і іншыя праграмы па тэлебачанні.

Ведаючы, што людзі, з якімі мы былі сябрамі, студэнтамі, дзялілі стол у студэнцкай сталоўцы, у інтэрнаце елі з усмешкамі радасці смажаную бульбу проста з патэльні, цяпер, магчыма, знаходзяцца ў бядзе.

Губляюць мужоў, дзяцей, сваякоў. Дзеля чаго? Навошта? Бо як проста — не пачынаць мясарубку. Тут міжволі задумаешся пра многае.

Усе занятыя сваімі справамі: дачай, дзецьмі, летнім адпачынкам. Тым, што побач.

Нешта даўно гаварыў з суседам з іншага дома. Спытаў: “Што ты думаеш пра выбары?” Адказ: “Мяне ўсё задавальняе. І пенсія, і тое, што ў нас няма вайны, а тыя, хто былі на выбарах у 20-м, пайшлі на повадзе ў Захаду”. На гэтым я размову спыніў.

Мяне здзіўляюць прытворства і хлусня таго, хто нібыта першы ў краіне. Увогуле ў маім асяроддзі амаль няма такіх, хто сур’ёзна пра гэта думае. Можа быць, так і трэба.

Віялета, музыкантка. Жыве ў Мінску

— Калі гаворка ідзе пра дзяржаўнае тэлебачанне, то ўжо як мінімум 6 гадоў ніхто з майго атачэння, у тым ліку і я, яго не глядзіць. Таму пра што там гаворыцца — не ведаю.

Навіны пра вайну цяпер спецыяльна не чытаю (дзеля захавання хаця б нейкага стабільнага стану нервовай сістэмы), але інфармацыя ўсё роўна даходзіць ускосна з розных крыніц: дзесьці нешта трапіцца, дзесьці нехта на словах раскажа.

На дадзены момант псіхіка ўжо, здаецца, адаптавалася і ўсё ўспрымае больш-менш роўна, але ўсё адно з’яўляюцца пачуцці смутку, несправядлівасці і стомленасці ад усёй гэтай сітуацыі.

Навіны, якія пачалі з’яўляцца, пра тое, што Беларусь будзе больш актыўна ўступаць у вайну, не здаюцца праўдзівымі, а хутчэй выглядаюць як спекуляцыі. Незразумела наогул, на чым яны грунтуюцца. Тое, што адбываецца ўнутры краіны, не выглядае падрыхтоўкай да нейкіх актыўных дзеянняў.

Ну канешне, у маім атачэнні тэма вайны ўсплывае ў той ці іншай ступені штодня. Многія людзі рэагуюць даволі балюча і рэзка. Бо грызе няздольнасць нешта змяніць ці неяк паўплываць.

Алена, пенсіянерка. Жыве ў Гомельскай вобласці

— Пра вайну я думаю часта, бо яна ідзе ў суседняй краіне, а мы жывём зусім побач з украінскай мяжой.

Гэтыя думкі выклікаюць у мяне трывогу і спачуванне да ўкраінскага народа. Словы нашых улад я стараюся не ўспрымаць — не гляджу дзяржаўныя каналы, не слухаю радыё і пазбягаю палітычных перадач.

У блізкім коле мы абмяркоўваем вайну рэдка, галоўным чынам калі гаворка заходзіць пра бяспеку або навіны. У 2022 годзе гаварылі пра гэта больш, бо вайна наўпрост закранула нашу сям’ю — сваяк пайшоў ваяваць.

Цяпер стараемся менш абмяркоўваць гэтую тэму і больш думаць пра нешта пазітыўнае, бо разумеем, што не можам паўплываць на тое, што адбываецца.