Лукашэнка патрабуе эканоміць. Атрымаецца? Некалькі прыкладаў і чаму ён пра гэта загаварыў

03/05/2026 - 14:22

Ферма ў Беларусі / LookByMedia

Апошнім часам праз усе публічныя выступленні Аляксандра Лукашэнкі чырвонай ніткай праходзіць тэма эканоміі. Нельга сказаць, што яна з’явілася толькі цяпер. Сістэма ўжо займаецца аптымізацыяй выдаткаў, а чыноўнікі пішуць справаздачы аб праведзенай працы.

Еўрарадыё паглядзела некаторыя дакументы, якія праліваюць святло на эканомію, а эканамічны аглядальнік Андрэй Махоўскі растлумачыў, што ж прымушае беларускія ўлады клапаціцца пра эканомію сродкаў.

Аптымізуемся і эканомім на ўсім

Ініцыятыва BELPOL перадала нашай рэдакцыі некалькі дакументаў, з якіх можна ўявіць, як чыноўнікі выконваюць даручэнні Лукашэнкі эканоміць.

Так, першы намеснік міністра прамысловасці Андрэй Канюшка разаслаў ліст кіраўнікам падведамасных арганізацый "Аб аптымізацыі штатнай колькасці абслуговага персаналу".

Міністэрства прааналізавала інфармацыю пра спецыялістаў і рабочых, занятых абслугоўваннем кіраўнічага складу, і выявіла, што "ў асобных арганізацыях колькасць памочнікаў дасягае да 3 чалавек, сакратароў — да 20 чалавек, вадзіцеляў, якія абслугоўваюць кіраўнічы склад, — да 20 чалавек".

Чыноўнік запатрабаваў жорсткай аптымізацыі колькасці абслуговага персаналу ў сувязі са "складзенай фінансава-эканамічнай сітуацыяй".

Цяпер у штаце ў кіраўніка можа быць не больш за аднаго памочніка, не больш за аднаго сакратара-рэферэнта, а вадзіцеляў павінна быць столькі, колькі неабходна, зыходзячы з колькасці і працягласці рабочых паездак.

Бюракрат запатрабаваў прадставіць справаздачу аб аптымізацыі колькасці не пазней за 8 ліпеня 2026 года.

Камітэт дзяржаўнага кантролю па Віцебскай вобласці прадставіў справаздачу старшыні Віцебскага аблвыканкама Аляксандру Рагожкіну пад назвай "Аб эканоміі бюджэтных сродкаў".

Кантралёры наракаюць, што "ў Віцебскай вобласці да гэтага часу не ўсталяваны рэжым жорсткай эканоміі дзяржаўных сродкаў на ўсіх узроўнях, як даручалася кіраўніком дзяржавы".

Яны адзначаюць, што "значная колькасць фактаў неэфектыўнага і нерацыянальнага расходавання бюджэтных сродкаў выяўляецца ў сферы будаўніцтва", але пры гэтым у 2025 годзе вобласці на будаўніцтве ўдалося зэканоміць 30 млн рублёў.

У якасці прыкладу яны прывялі выпадак, калі на будаўніцтве спартыўнага аб’екта коштам 100 млн рублёў удалося зэканоміць 6 млн рублёў.

Што прымушае Лукашэнку думаць пра эканомію

Эканамічны аглядальнік Андрэй Махоўскі ў эфіры Еўрарадыё звяртае ўвагу, што падчас аднаго з апошніх візітаў на ферму Лукашэнка пастаянна гаварыў пра неабходнасць эканоміі. Ён нават казаў, што, магчыма, на мясцовую медыцыну выдзяляецца занадта шмат сродкаў і што неабходна скарачаць выдаткі, бо грошай не хапае. Раней ён таксама шмат гадоў казаў пра гэта, але цяпер нешта змянілася. Што ж?

— Цягам чатырох дзён ён ездзіў з месца на месца і ў кожнай лакацыі падкрэсліваў неабходнасць эканоміі. Ён нават казаў, што трэба эканоміць на ўсім, у тым ліку і на цялятах. Напрыклад, быў пабудаваны прафілакторый за 810 000 рублёў з металаканструкцый. Лукашэнка адзначыў, што аб’ект добры, але задаў пытанне, чаму ён каштаваў так дорага. На яго думку, можна было пабудаваць у два разы танней, напрыклад, выкарыстоўваючы драўніну, якая гніе ў лясах. Нават калі б такі будынак хутка прыйшоў у непрыдатнасць, яго можна было б пабудаваць зноў, — кажа Махоўскі.

— З аднаго боку, гэта можа быць звязана з узростам: бывае, што людзі ў сталым узросце пачынаюць асабліва ўважліва сачыць за эканоміяй, як той чалавек, які ходзіць па доме і ўсюды выключае святло.

З другога боку, магчыма, што рэсурсаў сапраўды стала менш. Пры гэтым Лукашэнка, відаць, успрымае дзяржаўныя грошы як асабістыя. Таму, калі нешта будуецца за 800 000, у яго можа ўзнікаць адчуванне, што 500 000 былі патрачаны лішне — нібыта з яго ўласнай кішэні, — выказвае здагадку Андрэй.

Лукашенко требует экономить. Получается? Несколько примеров и почему он про это заговорил

Раней улады часта імкнуліся паказаць маштаб і "пусціць пыл у вочы", нават калі гэта не было неабходна, а там, дзе эканомія была б дарэчнай, яе не заўсёды ўжывалі.

— Але ўзнікае пытанне: ці сапраўды цяпер сітуацыя з фінансамі настолькі складаная? Раней жа існаваў іншы падыход: у выпадку неабходнасці можна было разлічваць на знешнюю падтрымку.

А яшчэ не так даўно сітуацыя выглядала інакш. Тады пераважала імкненне да маштабных праектаў — так званая гігантаманія. На іх траціліся мільёны і нават мільярды. Хаця словы пра эканомію гучалі і тады, на праекты, якія лічыліся прыярытэтнымі, сродкаў не шкадавалі, бо яны ўспрымаліся як дзяржаўныя.

Цяпер жа прагучалі і іншыя заявы. Напрыклад, існуе праграма "адзін раён — адзін праект", паводле якой у кожным раёне павінен быў быць рэалізаваны як мінімум адзін праект. Раней гэта была прынцыповая задача, якую павінны былі выконваць усе. Аднак падчас апошняй паездкі Лукашэнка выказаў меркаванне, што, магчыма, не ва ўсіх раёнах такія праекты неабходныя. Калі няма дастатковых сродкаў або патрэбы, магчыма, лепш адмовіцца ад іх і зэканоміць, — заключае Андрэй Махоўскі.