"Тэрмін дзеяння пашпарта заканчваецца, а ў Беларусь нельга". Што раяць юрысты?

За апошнія шэсць гадоў тысячы беларусаў былі вымушаныя пакінуць краіну, ратуючыся ад палітычнага пераследу. Для многіх вяртанне на радзіму сёння немагчымае, бо гэта звязанае з прамой рызыкай арышту і рэпрэсій. Сітуацыя абвастрылася пасля прыняцця Указа № 278, які пазбавіў грамадзян Беларусі магчымасці падаўжаць тэрмін дзеяння або атрымліваць новыя пашпарты ў амбасадах.

Апынуцца за мяжой без дакументаў — сур'ёзны выклік, які ўплывае на легалізацыю, працу і свабоду перамяшчэння. Аднак праваабаронцы і юрысты падкрэсліваюць: гэта не безвыходная сітуацыя. У шэрагу краін ужо існуюць механізмы, якія дазваляюць замежнікам, што не могуць бяспечна атрымаць нацыянальны пашпарт, працягваць законна знаходзіцца ў краіне пражывання.

Так што можна зрабіць ужо сёння, калі тэрмін дзеяння вашага пашпарта хутка заканчваецца?

Вось што раяць юрысты Офіса Святланы Ціханоўскай:

Звяжыцеся з беларускімі супольнасцямі. Праверце, ці працуе ў краіне вашага пражывання Народная амбасада Беларусі або іншая арганізацыя, якая дапамагае беларусам. Там могуць пракансультаваць адносна мясцовай практыкі і падказаць, куды менавіта варта звяртацца.

Вывучыце мясцовае заканадаўства. Даведайцеся, ці існуюць у вашай краіне механізмы для замежнікаў, якія не могуць атрымаць нацыянальны пашпарт. Гэта можа быць выдача спецыяльных дакументаў (Alien's Passport, Travel Document, Dokument podróży і інш.) або прызнанне пратэрмінаваных пашпартоў для адміністрацыйных працэдур. 

Кароткую інфармацыю па краінах можна знайсці на сайце pashpart.org.

Звярніцеся да юрыстаў або праваабаронцаў. Зрабіце гэта загадзя, каб падрыхтаваць прававую пазіцыю. Спецыялісты дапамогуць пацвердзіць немагчымасць бяспечна звярнуцца па новы пашпарт у Беларусь, растлумачаць наступствы Указа № 278 і падрыхтуюць экспертнае заключэнне для вашай справы.

Удакладніце патрабаванні для міграцыйных працэдур. Калі вы плануеце падаўжаць ВНЖ або атрымліваць міжнародную абарону, загадзя высветліце, якія менавіта дакументы неабходныя ў вашым выпадку і ці дапускаецца выкарыстанне альтэрнатыўных дакументаў замест сапраўднага пашпарта.

Сачыце за навінамі і сістэмнымі рашэннямі. Офіс Святланы Ціханоўскай працуе над тым, каб урады іншых краін прызнавалі пратэрмінаваныя пашпарты для міграцыйных працэдур. Напрыклад, такое рашэнне ўжо прыняла Іспанія, а аналагічныя пытанні абмяркоўваюцца з іншымі краінамі.